Doçentlik Başvurusunda Lisansüstü Tezlerden Üretilmiş Yayınlar (3. Madde) ve Merak Edilenler
Doçentlik başvuru sürecinde adayların en çok soru sorduğu, akademik kuralların ve jüri değerlendirmelerinin en hassas olduğu konuların başında lisansüstü tezlerden üretilmiş yayınlar geliyor. ÜAK (Üniversitelerarası Kurul) kriterlerinde 3. madde olarak karşımıza çıkan bu kalem, sadece puan getiren bir alan değil, aynı zamanda başvuru yapabilmeniz için mutlaka sağlanması gereken bir asgari şarttır.
Bu yazımızda, podcast bölümümüzde de detaylıca ele aldığımız tez yayınlarının asgari şartlarını, puanlama detaylarını ve en çok karşılaşılan etik/yazarlık sorunlarını sizler için derledik.
1. Tez Yayını Asgari Şartı Nedir ve Nasıl Puanlanır?
Doçentlik başvurusunda bulunabilmek için tezden üretilmiş en az bir yayının beyannamede sunulması zorunludur. 3. madde altında toplamda 10 adet alt bent (A’dan İ’ye kadar) yer almaktadır. Ancak burada çok önemli bir detay öne çıkıyor: Her yayın türü tek başına asgari şartı sağlamaya yetmemektedir.
Hangi Maddeler Asgari Şartı Karşılar?
Asgari şartın sağlanabilmesi için yayınınızın A ve H bentleri arasında (A ve H dahil) yer alan şu çalışmalardan biri olması gerekir:
A Bendi: SCI, SSCI veya AHCI kapsamındaki dergilerde yayımlanmış makale (20 Puan)
B Bendi: ESCI veya Scopus kapsamındaki dergilerde yayımlanmış makale (10 Puan)
C Bendi: Diğer uluslararası indekslerde (EBSCO, Index Copernicus vb.) taranan makale (5 Puan)
D Bendi: TR Dizin kapsamındaki dergilerde yayımlanmış makale (8 Puan)
E, F, G, H Bentleri: Book Citation Index kapsamındaki veya diğer uluslararası/ulusal kitaplar ve kitap içi bölümler.
Hangi Maddeler Tek Başına Asgari Şartı Sağlamaz?
I Bendi: CPCI (Conference Proceeding Citation Index) kapsamında taranan uluslararası bildiri kitaplarındaki tam metin/özet çalışmalar (3 Puan).
İ Bendi: Diğer uluslararası veya ulusal bilimsel toplantılarda sunulmuş bildiri kitapçığında basılan çalışmalar (2 Puan).
Önemli Not: Tezinizden bir bildiri (I veya İ bendi) sunduysanız, bu çalışmayı puanlayabilirsiniz ancak tek başına asgari şartı yerine getirmiş sayılmazsınız. Yanına mutlaka A-H bentleri arasında bir yayın eklemeniz gerekir.
Tez Yayınında Puan Sınırı var mı?
ÜAK, tez süreçlerinde hazır bir literatür ve veri seti kullanıldığı gerekçesiyle bu maddeden alınabilecek puanı sınırlandırmıştır. Tezden üretilmiş birden fazla yayınınız olsa ve bunların toplamı 40 puanı bulsa bile, bu maddeden alabileceğiniz en fazla puan 20’dir.
2. Tez Yayınlarında Sıkça Sorulan Sorular ve Yazarlık Kriterleri
Instagram, e-posta ve danışmanlık süreçlerimizde hocalarımızdan en çok aldığımız soruları ve uygulamadaki karşılıklarını sizler için yanıtladık:
Soru 1: Tez danışmanının yayında ilk isim olması sorun yaratır mı?
Cevap: Akademik teamüllere göre ideal olan, tezi yazan kişinin (adayın) ilk yazar, danışmanın ise ikinci yazar olmasıdır. Ancak geçmiş başvuru dönemlerinde danışmanın ilk isim olduğu çalışmalarda jürilerin olumsuz bir değerlendirme yaptığını veya raporlarda bunu sorun ettiğini görmedik.
Soru 2: Tezden üretilen yayında danışmanın adının olmaması etik ihlal sayılır mı?
Cevap: Türkiye’deki akademik işleyişte bu durum çok ciddi bir risk oluşturmaktadır. Danışman adı olmadan yapılan yayınlarda ÜAK Etik Komisyonu’na sevk edilme ve jürilerden etik iddiası gelme ihtimali oldukça yüksektir. Elinizde danışmandan alınmış bir “feragatname” olması bile etik iddiasının önüne geçmemekte, sadece savunma aşamasında kanıt olarak kullanılabilmektedir. Bu riski almamak adına, danışmanınızın adının yer aldığı yeni bir yayın (makale veya kitap bölümü) üretip onu puanlamanızı şiddetle tavsiye ederiz.
Soru 3: Tezden birden fazla yayın üretip hepsini beyan etmek doğru mu?
Cevap: Teorik olarak buna bir engel olmasa da uygulamada titiz jüriler tarafından bu durum “dilimleme” (salami slicing) olarak değerlendirilebilmektedir. Tek bir veri setini bölerek birden fazla yayın yapmak eleştiri alabilir. Asgari şart için en güçlü olan tek bir yayını beyannameye koymanız daha güvenli bir stratejidir.
Soru 4: Yayın başlığı ile tez başlığı birebir aynı mı olmalı? İçerik ne kadar örtüşmeli?
Cevap: Başlıkların birebir aynı olması zorunlu değildir ancak konu bütünlüğünü göstermesi açısından benzer olması avantaj sağlar. İçerik, veri, metot ve analiz açısından ise tezinizle %70-%80 oranında örtüşmelidir. Tamamen bağımsız bir içerik, jüri tarafından “tezle alakası yok” şeklinde raporlanabilir.
Soru 5: Mezuniyet öncesi zorunlu olarak yapılan yayınlar doçentlikte puanlanır mı?
Cevap: Evet, bazı enstitülerin mezuniyet şartı olarak koştuğu tez yayınları puanlanabilir. Dikkat edilmesi gereken tek nokta; bu yayının sisteme girilirken “doktora öncesi” dönem seçilerek beyannameye eklenmesidir.