Tez Danışmanı Feragatname: Tezden Üretilen Yayınlarda Danışman İsmi ve Etik Güvence
Feragatname, akademik yükseltme süreçlerinde özellikle doçentlik başvurularında “sessiz ama kritik” bir koruma sağlar. Pek çok aday, tezden üretilen yayınlarda danışman adının yer almamasını küçük bir tercih gibi görür. Ancak jüri değerlendirmelerinde etik hassasiyetlerin en hızlı sorgulandığı alanlardan biri tam da burasıdır.
Tezden üretilen makale, kitap bölümü veya bildiri-makale dönüşümlerinde danışman adı yer almıyorsa; adayın niyeti ne olursa olsun, dosyada gereksiz bir açıklama ve savunma ihtiyacı doğabilir. Bu nedenle süreç baştan doğru yönetilmeli; gerekiyorsa feragatname ile şeffaflık belgelendirilmelidir.
Tez Danışmanı Feragatname Nedir?
Feragatname, danışmanın yazılı olarak şu üç noktayı net biçimde beyan ettiği belgedir:
Yayından haberdar olduğu,
Yazar olarak yer almamayı kendi iradesiyle tercih ettiği,
Akademik etik açısından bir sakınca bulunmadığı.
Bu belge, danışman adı tez temelli yayında yer almayan adaylar için en güçlü etik güvencelerden biridir. Özellikle doçentlik dosyasında, tek bir sayfalık feragatname birçok soru işaretini baştan kapatır.
Tezden Üretilen Yayınlarda Danışman İsmi Neden Beklenir?
Tez, doğası gereği danışman gözetiminde yürütülen akademik bir çalışmadır. Bu yüzden akademik camiada tezden üretilen yayınlarda danışman adının yer alması “doğal bir beklenti” olarak okunabilir.
Ancak her danışman aktif yazarlık katkısı sunar mı?
Hayır. Bazı durumlarda danışman:
Yayının yazımına doğrudan katkı vermez,
Yayının kapsamına müdahil olmaz,
Yöntem ya da analizde aktif rol almayabilir.
Bu durumda danışman adının yazarlar arasında yer almaması mümkün olabilir. Fakat burada kritik nokta şudur: Belgelendirilmemiş bir eksiklik, etik risk gibi algılanabilir. İşte bu noktada feragatname devreye girer.
Jüriler Danışman İsmi Olmayınca Ne Sorar?
Danışman adı tezden üretilen yayında yoksa jüri veya hakemlerin aklına şu sorular gelebilir:
Danışmanın katkısı neden yok sayıldı?
Danışman bu yayından haberdar mıydı?
Yayın süreci etik açıdan şeffaf mı yürütüldü?
Bu sorular adayın akademik yeterliliğinden bağımsız şekilde dosyaya “savunma yükü” bindirir. Feragatname ise bu savunma ihtiyacını çoğu zaman tamamen ortadan kaldırır.
Feragatname Ne Zaman Gereklidir?
Aşağıdaki senaryolarda feragatname alınması güçlü biçimde önerilir:
Tezden üretilen yayında danışman yazar değilse
En klasik durum budur. Jüriler “neden yok?” sorusunu hızlı sorar.
Tezden üretilen yayın tek yazarlı ise
Tek yazarlı tez temelli yayınlar daha fazla dikkat çeker. Feragatname, şeffaflığı güçlendirir.
Bildiri → makale dönüşümünde yazarlık değiştiyse
Bildiride danışman varken makalede yoksa veya tersi bir değişiklik varsa, yine feragatname savunmayı kolaylaştırır.
Tez Danışmanı Feragatname Jüri Açısından Ne İfade Eder?
Dosyada sunulan bir feragatname jüri tarafından çoğu zaman şöyle okunur:
“Aday etik risklerin farkında, süreci şeffaf yürütmüş ve yazarlık kararını belgeyle desteklemiş.”
Bu, aday lehine sessiz ama güçlü bir artı oluşturur. Doçentlikte sadece puan değil, dosya güvenilirliği de değerlendirilir.
Doçentlikte Feragatname Neden Kritik?
Doçentlik değerlendirmelerinde jüri; açıkça yazmasa bile şunlara bakar:
Etik hassasiyet,
Şeffaflık,
Risk yönetimi,
Dosya tutarlılığı.
Danışman adı olmayan tez temelli yayın + feragatname yoksa, konu etik tartışmaya açılabilir. Basit bir feragatname ise bu alanı büyük ölçüde kapatır.
Feragatname Dosyaya Nasıl Eklenmeli?
Pratik öneriler:
Feragatnameyi PDF yap,
Başlığında net yaz: “Tez Danışmanı Feragatname”
İmza/tarih mutlaka olsun,
Doçentlik dosyasında ilgili yayının eklerine, açıklama bölümüne veya “etik açıklamalar” alanına ekle (sistemdeki alan yapısına göre).
Sonuç: Küçük Bir Belge, Büyük Bir Koruma
Tez danışmanı feragatname, adayın gereksiz savunmalara girmesini engeller, jüri karşısında güven oluşturur ve akademik olgunluk göstergesi olarak okunur. Danışman adı içermeyen her tez temelli yayın için feragatname almak, doçentlik sürecinde riski ciddi biçimde azaltan en kolay hamlelerden biridir.
