SÜREKLİ YAYIN MODELİ (CONTINUOUS PUBLICATION)
- Akademik Yayıncılıkta Modern değişim
Geleneksel akademik yayıncılıkta makaleler genellikle belirli sayı veya cilt tamamlanana kadar yayımlanmazdı. Ancak çevrim içi yayıncılığın yaygınlaşmasıyla birlikte ciddi bir yayın modeli değişimi ortaya çıktı. “Continuous Article Publishing” (CAP) veya Türkçesiyle Sürekli Makale Yayınlama bu dönüşümün en önemli iki modelinden biridir.
2. CAP (Sürekli Makale Yayınlama) Modeli Nedir?
CAP modeli, bir dergide makale hakem değerlendirmesi ve kabul edildikten hemen sonra çevrim içi olarak yayımlanması esasına dayanır.
Makaleler sayının tamamlanmasını beklemez.
Her makale DOI (Digital Object Identifier) ile birlikte yayımlanır.
Dergilerde cilt/sayı ayrımı veya klasik sayfa numaraları çoğu zaman ya yoktur ya da sadece makale bazında verilir.
Bu, akademik yayıncılığın daha hızlı, daha erişilebilir ve daha çağdaş dijital gereksinimlere uygun şeklidir.
- CAP Modelinde Temel özellikler
- a) Yayımlama Hızı
Makale kabul edilip nihai üretim süreçleri (dizgi, düzeltme, DOI) tamamlandığında anında yayınlanır.
- b) DOI ve Makale Numarası
Her makaleye DOI atanır ve bazen ayrıca article number (makale numarası) verilir.
- c) Cilt/Sayı Konsepti
Bazı CAP uygulamalarında geleneksel cilt/sayı kavramı bulunabilir, ancak numaralandırma yerine çoğunlukla makale numarası esas alınır.
- d) Geleneksel Print Baskıdan Ayrışma
Print sayısının basım zamanından bağımsız olarak, çevrim içi olarak yayımlanan makale anında bibliyografik olarak geçerli olur.
CAP Modeli Kullanan Büyük Yayınevleri
Aşağıdaki büyük yayınevleri CAP benzeri veya CAP modelini benimseyen uygulamalara sahiptir:
Springer Nature
Springer Nature, birçok dergisinde CAP modelini benimsemiş ve kabul sonrası makalelerin direkt olarak final bibliyografik bilgilerle yayımlanmasını uygulamaktadır. Bu modelde sayılar kaldırılmış veya article number kullanılmıştır.
Örnek URL:
Elsevier
Elsevier klasik olarak “Article in Press / Online First” modelini kullanıyordu. Ancak birçok dergide DOI almış final sürüm çevrim içi erişime açılarak CAP’a benzer bir pratik uygulanır.
Örnek Elsevier dergisinde Online First formatı: https://www.sciencedirect.com
Wiley
Wiley’nin dergilerinde de Continuous Publication / makenumber tabanlı yaklaşım bulunur. DOI ile final metin çevrim içi yayımlanır.
Wiley yayınevlerinin genel stil kılavuzu (PDF): Wiley Journals Style Manual — Metadata ve DOI açıklamaları.
Taylor & Francis
Taylor & Francis çevrim içi ilk yayınlamayı destekler; birçok dergide kabul sonrası DOI ile yayımlama hızlandırılmıştır.
Taylor & Francis Online: https://www.tandfonline.com
Akademik Endekslerde CAP Dergiler
CAP modelini kullanan dergiler, indexleme sistemlerinde klasik sayfa numarası yerine makale numarası + DOI ile bulunur. Bu format referans verilirken şu şekilde olur:
Örnek bibliyografik gösterim (APA):
Ameen, S.S.M., Qader, I.B., Qader, H.A. et al. (2024). Title of the article. Microchimica Acta, 191, 62. https://doi.org/10.1007/s00604-023-06148-5
Bu modeli benimseyen uluslararası dergiler “There is no issue curation or pagination in this model.” Açıklamasını sitelerine koyarlar. Bu şu anlama gelmektedir:
Issue curation yok: Yani dergi makaleleri bir “sayı” (issue) veya “cilt” (volume) oluşturmak için biriktirilip derlenmez. Geleneksel dergilerde önce makaleler toplanır, sayı tamamlanınca hepsi birlikte yayımlanır; burada böyle bir bekleme veya derleme süreci yok.
Pagination yok: Sayfa numarası verilmez. Geleneksel dergilerde makaleler belirli sayfa aralıklarında yayımlanır (ör. s. 15–28); CAP modelinde makale kendi başına yayımlanır ve DOI ile tanımlanır, sayfa numarası yoktur.
CAP Modelinde “Issue” Kavramı Var mı?
Continuous Article Publishing (CAP / Sürekli Yayınlama) modelinin temel mantığı şudur:
Makale kabul edildikten sonra anında çevrim içi yayımlanır.
Sayı (issue) veya sayfa numarası beklenmez.
Her makale DOI ve çoğu zaman makale numarası (article number) ile tanımlanır.
Yani teorik olarak CAP modelinde “issue” zorunlu değildir. Ama pratikte bazı dergiler hâlâ:
Volume + Issue formatını korur, örneğin: Volume 53, Issue 2
Bunun nedeni çoğu dizin, atıf sistemi veya kütüphane altyapısının hâlâ “cilt/sayı” verisine alışkın olmasıdır.
Sürekli Yayın TR Dizin Entegrasyonu
https://dergipark.org.tr/tr/pub/announcement/27 bu bağlantıda Sürekli yayın sistemine geçen dergilerin TR Dizin’e makale gönderimiyle alakalı duyuru bulunmaktadır.
Sürekli yayın modeliyle yayımlanan her makale için sistemde
“TR Dizine Gönder” seçeneği eklenecek.
- Bu seçenek, makale düzenleme süresi (yayınlandıktan sonra 5 gün) bittikten sonra aktif olacak.
- Her makale tek tek TR Dizin’e gönderilecek.
Yani artık makale düzeyinde TR Dizin’e gönderim yapılabilecek, sadece dergi düzeyinde değil.
Bu Neden Önemli?
Sürekli Yayın Modeli ile Uyumlu TR Dizin İletişimi:
Geçmişte süregelen yayın modellerinde dergilerin belirli sayılar üzerinden TR Dizin başvurusu yapılırken, sürekli yayın modelinde her makale bağımsız olarak indekslenebilir hale geldi. Bu duyuru bunun altyapısının hazırlandığını gösterir.
Her Makale İçin Tek Tek Gönderim:
TR Dizin’in sürekli yayın modelinde artık her makale için ayrı ayrı başvuru yapılabileceğini ifade eder. Eski sistemde dergi/sayı üzerinden toplu gönderim yapılırken, şimdi makale bazlı gönderim mümkün.
DergiPark’ın Sürekli Yayın Modeline Tam Uyumu:
DergiPark’ın global akademik yayıncılık trendi olarak kabul gören “publish as you go” (kabul olduktan sonra derhal yayın) modelini ulusal dizin altyapısıyla uyumlu hale getirdiğini gösterir.
CAP Modeli Makalelerinin Doçentlik Başvurularında Kullanımı
Sürekli Yayın Modeli (CAP) ile yayımlanan makaleler, makale kabul edildikten sonra DOI ile birlikte hemen çevrim içi yayımlanır. Bu özellik, doçentlik başvurularında aşağıdaki avantajları sağlar:
Hızlı Puan Kazanımı
Makale basılı sayı beklemeden yayımlandığı için, başvuru döneminde yayınlanmış kabul edilir ve puan getirebilir.
TR Dizin Entegrasyonu ile Ulusal Geçerlilik
DergiPark’ın duyurduğu sistem sayesinde, her makale tek tek TR Dizin’e gönderilip indekslenebilir.
TR Dizin’de yer alan makaleler, doçentlik puanlama kriterleri açısından resmen geçerlidir.
DOI ile Kesin Referans
Makalenin DOI’si ile atıf yapılması, YÖK ve akademik komisyonlar için doğrulama ve referans kolaylığı sağlar.
Issue / Sayfa Numarası Farkı Sorun Olmaz
Bazı dergiler Volume + Issue, bazıları sadece Volume + Article Number formatı kullanır.
Doçentlik başvurularında DOI ve TR Dizin kaydı yeterli olduğundan, issue veya sayfa numarası eksikliği sorun yaratmaz.
Bu noktaların ÜAK tarafından görüşülüp kesin bir dille kamuoyuna açıklanması gerekir.
Aşağıda bu modelle ilgili bazı kaynaklar görülmektedir. Daha detaylı bilgi için bunlara atıfta bulunulabilir.
Demir, A. (2025). The Continuous Publishing Model in Peer‑reviewed Journals. Eskiyeni, 58, 781‑791. https://doi.org/10.37697/eskiyeni.1604909
Anderton, S. & Harvey, L. (2018). Continuous publication: changing the publishing model. Autopsy & Case Reports. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5930723
Anderton, S. et al. (2013). Continuous publication: ready, set, cite!. British Journal of Radiology.